Agriterra E-zine nr. 52

Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Klik hier voor de online versie

Agriterra
E-zine

nr. 52

december 2011

Beste lezer,

Daar stond ik dan op het plein van mijn indianendorp Saban. Hier had ik 35 jaar geleden als student economie een onderzoek gedaan naar de strijd om de grond en de crises in de landbouw die het dorp teisterden. De Mexicaanse ontwikkelingsorganisatie die ons inhuurde, voerde projecten uit in de Maya regio van het Yucateekse schiereiland. Het dorp waar ik met een antropoloog gestationeerd werd, durfden zij eigenlijk nauwelijks in. De bewoners stonden bekend als agressief, afkerig van buitenstaanders. Dat we gebrekkig Spaans spraken, schiep evenwel een band. Verder waren we een bezienswaardigheid vanwege onze lengte bij de dorpelingen die vaak niet groter dan 1 meter 40 waren.

De mensen woonden in hutten en werkten op hun milpa’s waar ze maïs, bonen, kalebassen en pepers verbouwden. Gezamenlijk hadden ze 20.000 hectare collectief bezit, maar de oogsten waren zo slecht dat er toch herhaaldelijk ruzie was over de schaarse goede grond. Dat was land waar nog hoge bomen op stonden. Die hakte men dan om en stak ze in brand om daarna in de as te zaaien. De meest archaïsche vorm van landbouw. Als we uitlegden waar we vandaan kwamen, keek men ons glazig aan en vroeg uiteindelijk of we via Mérida (in het noorden) of Chetumál (in het zuiden) waren gekomen. Er was geen notie van hoe de wereld in elkaar zat. Er werd honger en armoede geleden. Er was nauwelijks een idee om uit de misère te komen. Ze snapten wel dat stenen bergen ver weg op hun land een bezienswaardigheid zouden kunnen worden. Dat waren immers twaalf piramides uit de Maya tijd. Trots liet men ons beeldjes en jade kralen zien die men daar had gevonden. Als we vroegen wat een boer zou doen als hij de loterij zou winnen, koos bijna iedereen voor het stenen huis, de televisie of een fiets. Landbouw was geen optie.

Nu, 35 jaar later, waren die er volop. Er waren stenen huizen gebouwd met koelkasten en televisies. Er reden fietsen en fietstaxi’s over geasfalteerde straten met lantarenpalen. Bij sommige huizen stond een auto geparkeerd. De jonge vrouwen droegen geen traditionele huipil jurken meer, maar spijkerbroeken en hippe shirts. Ze hadden nog wel grote schare kinderen, ook de meiden waar we indertijd mee optrokken en die voor ons tolkten en nu vrouwen waren van midden veertig.

Met Nestor Balam, de voormalige coöperatievoorzitter, kon ik nu praten over de wereldproblematiek. Dat was overigens ook zo toen ik 30 jaar geleden nog een keer terug was. Ik kwam daar op de dag dat de Russen een vliegtuig van Korean Airlines boven hun grondgebied neerhaalden en in de tijd dat de Sandinisten in Nicaragua het met Reagan aan de stok kregen. De wereld was toen voor hen opengegaan en we analyseerden de machtverhoudingen in de wereld. Vlak na afloop van ons stageonderzoek was men aan de kust van het schiereiland gaan bouwen aan de Maya rivièra. Honderden enorme hotels verrezen daar en de mannen van het dorp waren massaal naar Cancún getrokken om daar mee te werken in de bouw. Eindelijk weg uit de landbouw. De overheid van Mexico begon na ons vertrek uit het dorp met meer steunprogramma’s, stichtte een middelbare school, stelde krediet beschikbaar en gaf landbouw voorlichting en introduceerde kunstmest.

Nu er niet meer gebouwd wordt in Cancún, is er minder werk voor de bewoners van Saban. In ieder geval voor ongeschoolde boeren. Hun kinderen die een middelbare school en kennis van Engels hebben, kunnen werk vinden in de schoonmaak of bediening. Maar ook dat loopt terug door de dip in het toerisme na de Mexicaanse griep. In één van de hotelcomplexen waar ik een paar dagen doorbracht voor een conferentie werkten evenwel toch zo’n 10.000 mensen. Was de enorme toeristische investering meer gespreid over het schiereiland, dan was de ontwikkelingsimpact ongetwijfeld groter geweest. Daar was volop mogelijkheid toe geweest. Nu nog liggen de twaalf piramides onontgonnen in het bos. We moesten toch nog een keer mee om hun glorie te bewonderen. Men toonde ze nog steeds met diezelfde hoop, dat het ooit ontgonnen zou worden en de toeristen de werkgelegenheid naar Saban zouden brengen. De verbeterde landbouw levert wel iets meer op en is een leuke aanvulling op de inkomsten die her en der te verdienen zijn. Daarmee is het leven in Saban aangenamer geworden. Er zijn meer winkels en als de kinderen uit school komen, drommen ze massaal rond de ambulante verkopers van plaatselijke lekkernijen.

Onze keuze voor boerenorganisaties betekent niet dat we willen dat iedereen boer blijft. Integendeel, ontwikkeling betekent dat er kansen komen, ook voor diegenen die wég willen uit de landbouw. Agriterra investeert daarom ook in zogenoemde boergenoteerde bedrijven. Deze verwerken en verhandelen landbouwproducten en scheppen werkgelegenheid in de dorpen.

Kees Blokland, directeur Agriterra

Reacties, vragen of suggesties op deze nieuwsbrief zijn van harte welkom. Neem daarvoor gerust telefonisch contact op met tel. 026-4455445 of via e-mail: communicatie@agriterra.org.

Veel leesplezier!

Jaarlijkse Agriterra-dag
Dinsdag 22 november was de 8e editie van de Agriterra uitwisselingsdag. In Villa Sonsbeek in Arnhem waren 84 mensen aanwezig om ervaringen uit te wisselen, te praten over de laatste ontwikkelingen rond Agriterra, te netwerken, verhalen uit het veld te horen en uiteraard om mee te doen aan het "Ik hou van Agriterra"-spel.
Heb je de dag gemist of wil je alles nog even rustig nalezen? De samenvatting en presenaties staan online. > lees meer

Internationaal jaar van de Coöperaties
De Verenigde Naties hebben het jaar 2012 officieel tot “International Year of Cooperatives” verklaard. Hiermee benadrukken de VN de bijdrage van coöperaties als een belangrijke sociaaleconomische ontwikkeling. Het internationale jaar is vooral bedoeld om aandacht te vestigen op de onschatbare invloed van coöperatieve ondernemingen als het gaat om de bestrijding van armoede. Ook Agriterra onderkent het belang van sterke coöperaties in ontwikkelingslanden waar het bijvoorbeeld gaat om de inkoop, verkoop of verwerking van landbouwproducten. Agriterra haakt graag en actief aan bij het Internationale Jaar van de Coöperaties. We doen dit op verschillende manieren. > lees meer

Boerenbeweging in Congo timmert aan de weg
De boerenbeweging in Congo heeft dit jaar al twee flinke wapenfeiten behaald. Dit voorjaar is, dankzij lobby van de Congolese boeren en hun organisaties, een landbouwwet aangenomen waarin de algemene principes van de landbouwsector beschreven zijn. In oktober is daar de oprichting van een nationale koepel van boeren en boerinnen bijgekomen, het Confédération Nationale des Producteurs Agricoles du Congo (CONAPAC). > lees meer

Ecologische kerstpakketten van Boliviaanse boeren
In 2003 startte de Boliviaanse landbouworganisatie voor ecologische boeren Aopeb met het verkopen van ecologische producten in zelf opgerichte winkels. Ecologische producten waren, en zijn nog steeds, gewild onder consumenten. Zij wisten de weg naar deze winkels, 'super ecológico' genaamd, snel te vinden. De winkels schoten dan ook als (ecologische) paddenstoelen uit de grond. Ook via internet is inmiddels een groot aantal producten te koop. Dit jaar zet Aopeb in op wat nieuws: kerstpakketten met ecologische producten. > lees meer

Uien zijn 'booming' in Niger
Samenwerking tussen de tuinbouworganisatie FCMN in Niger en het Noord-Hollandse bedrijf De Groot en Slot, dat met partner Bejo Zaden in de top drie van wereldmarktleiders op het gebied van uienzaden staat, werpt zijn vruchten af. Uienzaadtelers in Niger produceren inmiddels uienzaad van goede (gecertificeerde) kwaliteit waar veel vraag naar is. Niet alleen van boeren in heel Niger, maar ook in buurlanden, en onlangs heeft FAO-Niger uienzaad gekocht voor haar eigen hulpprogramma. Met zo'n grote vraag is er een enorm potentieel voor inkomstenverbetering van de uienzaadtelers, en kan ook de opbrengst en kwaliteit van consumptie-uien sterk verbeteren. FCMN wil daarom een coöperatief uienzaadbedrijf oprichten. > lees meer

Agriterra in de regio's
Sinds deze zomer werkt Rien Geuze als bedrijfseconomisch adviseur met standplaats Nairobi, Kenia voor het team boergenoteerde bedrijven van Agriterra. Zijn rol is om coöperaties met groeiambities in Kenia en Uganda te helpen bij hun businessplannen zodat zij leningen kunnen krijgen om investeringen te kunnen doen. Begin volgend jaar vertrekt Bas Prins, nu nog relatiebeheerder bij Agriterra, naar Peru om daar hetzelfde te doen, maar dan voor coöperaties in Peru en buurlanden.
Ook in Ethiopië gaat binnenkort een bedrijfseconomisch adviseur voor ons aan de slag. > lees meer over Rien Geuze in Kenia.

Biologische aardappelen veroveren Peruaanse supermarkt
De Peruaanse landbouwcoöperatie Coopain Cabana heeft recent een zeer lucratieve deal gesloten, die zowel haar leden als de coöperatie meer winst oplevert: in de schappen van één van de grootste super- en hypermarkt ketens in Peru, Plaza Veza, liggen sinds kort biologische aardappelen van het eigen Coopain Cabana merk. De aardappelboeren die bij Coopain Cabana zijn aangesloten krijgen nu bijna 25% meer voor hun aardappelen dan wanneer ze hun oogst op de lokale markt verkopen. > lees meer

Indiase vrouwen met melk meer 'mans'
Ammulu en Amaravathi zijn trots op hun zuivelgroep, één van de resultaten van het vrouwenproject in India. Het achtergestelde dorp Thuminda Palyam in het district Chittoor had de primeur: in het voorjaar van 2011 is daar de eerste groep van melkveeboerinnen van start gegaan. Onlangs waren Coby Meyboom en Ira Stam (Passage) in India om te kijken hoe het met de zuivelgroep gaat. In Andhra-Pradesh ondersteunt Passage sinds 2008 samen met Agriterra het opzetten van een vrouwenafdeling, de Women's Wing, binnen de provinciale landbouworganisatie. > lees meer

Handvatten voor de toekomst
De afgelopen vier jaar heeft Quang Tri Cooperative Alliance in Vietnam met financiële steun van Agriterra een project uitgevoerd om de positie van de lidcoöperaties in de markt te versterken. Een aantal ketens is geanalyseerd, maar dit was niet grondig genoeg gedaan. Ook beheert de alliantie een fonds voor innovaties door leden van de coöperaties, dat echter wat eenzijdig werd gebruikt. Daarom is een brugjaar ingelast om de alliantie de kans te geven een betere analyse te maken en meer ervaring op te doen met het fonds. > lees meer

Joris Driepinter in Tanzania?
Het houden van melkvee betekent voor veel boerengezinnen in ontwikkelingslanden een belangrijke bron van inkomsten. Zo ook voor Farida Mnasi, een boerin in het noorden van Tanzania. Voor haar gezin, van vier kinderen, is melk de grootste inkomstenbron. Haar vier melkkoeien leveren gemiddeld 20 liter melk per dag. De helft hiervan verkoopt ze op de lokale markt, omdat het daar meer geld oplevert dan wanneer ze het aan de coöperatie verkoopt. > lees meer

Blijf Agriterra volgen!
Wilt u op de hoogte blijven van al het nieuws rond Agriterra? Volg dan Agriterra via twitter of word fan van Agriterra op facebook. Ook kunt u lid worden van Boeren tegen Armoede op linkedin.

Postbus 158 / 6800 AD Arnhem / Nederland / T (0)264455445 / F (0)264455978 / E communicatie@agriterra.org