Armoede en klimaat teisteren de delta van Bangladesh

woensdag 11 januari 2012

Bangladesh ligt net als Nederland in een rivierdelta, maar is straatarm en de bevolking wordt direct getroffen door de klimaatverandering. Ton Duffhues van ZLTO en Bertken de Leede van Agriterra reisden eind 2011 naar dit Aziatische land. Het doel was te verkennen of er landbouworganisaties zijn die klant van Agriterra kunnen worden. Het bezoek maakte duidelijk dat er kansen liggen. Voorwaarde is wel dat Agriterra aansluit bij bestaande kleine boerenorganisaties die zich verbreden en willen opschalen naar regionaal of provinciaal niveau. De problemen in het land zijn te complex om als Agriterra zelfstandig aan de slag te gaan. Ton Duffhues vertelt.

“De ligging in de delta is iets wat Nederland en Bangladesh gemeenschappelijk hebben. Nederland is hier dan ook actief met projecten op het gebied van waterbeheersing. De waterproblemen komen enerzijds doordat de rivieren vanuit het Himalaya-gebergte de laagvlakte van Bangladesh doen overstromen. Daarnaast is er vanwege de stijgende zeespiegel verzilting in de gebieden aan de kust. Ook spreken de boeren heel concreet over de extreme weersomstandigheden waardoor de klimaatverandering hier - anders dan in Nederland - geen abstract begrip meer is.

De problemen
Bangladesh scheidde zich 40 jaar geleden, na een bloedige strijd, af van Pakistan. Het land lag in puin. Vanaf die tijd zijn er veel internationale hulporganisaties (ngo’s) actief in het land. Met ruim 160 miljoen inwoners is het een van de dichtstbevolkte landen ter wereld, waarvan een derde in voedselonzekerheid verkeert. Ondanks veel internationale hulp is Bangladesh nog steeds een van de armste landen ter wereld.

Werkbezoek
Wij bezochten de hoofdstad Dhaka, waar we spraken met vertegenwoordigers van de Nederlandse ambassade en van Nederlandse hulporganisaties. Daarna vertrokken we naar Rangpur en Rajshahi, twee steden in het noordwesten van het land. Van daar uit bezochten we een aantal boerengroepen in de dorpen en we spraken met de professionals van enkele kleinere ngo’s. Deze ontmoetingen maakten ons werkbezoek heel speciaal. De boeren en boerinnen vertelden over de activiteiten van de organisaties en over hun behoeften.
Uit alle gesprekken bleek dat de alom aanwezige ngo’s zich hebben genesteld als een staat binnen de staat. Veel van de aanwezige boerenorganisaties zijn gelieerd aan de ngo’s. Agriterra streeft er juist naar de boeren zelf zeggenschap te geven, maar door de nadrukkelijk aanwezige ngo’s wordt verzelfstandigen moeilijk.

Hoe verder?
De problemen in het land zijn enorm. Er is corruptie bij de overheid, de overbevolking, de waterproblematiek, de grote invloed van de ngo’s. Cynisch zijn is heel makkelijk. Maar ik zag ook de andere kant. Diep onder de indruk was ik van gesprekken met boeren en boerinnen op het platteland. Ik zag vrouwen die zich georganiseerd hadden en die samen met de mannen een praktijkleerschool waren gestart, een kleine pluimveebedrijf oprichtten, bezig waren met intensivering door uitgekiende teeltwisseling enzovoort. Door alle problemen overheerst de aandacht voor de korte termijn, maar de kredietbankjes die her en der verrijzen laten zien dat men ook naar de langere termijn kijkt.
Er zijn zeker kansen voor Agriterra om boerenorganisaties te ondersteunen. Maar door de complexe problemen en de moeilijke taal moet Agriterra hier niet zelfstandig aan de slag gaan. Wat zou kunnen, is aansluiten bij een andere partij die al in het land aanwezig is. Een boerenorganisatie moet de potentie hebben zelfstandig te worden en onder de paraplu van de ngo vandaan te komen.

Straatbeeld
In de metropool Dhaka was goed te zien hoe de voedselvoorziening het leven van alledag beheerst: riksha’s met bloemkolen, vrachtwagens vol rijst, kippen in de bus, het is een continue voedselstroom richting de  vele miljoenen stadsbewoners. Samen met de gastvrije ontmoetingen met de lokale boeren  maakte het werkbezoek op mij een heel bijzondere en intensieve indruk!”

Susan van der Riet
Agriterra nieuwsredactie